ေတာေက်ာင္းဘေလာ့မွာ စာအုပ္ေတြအေၾကာင္း မေရးျဖစ္တာ အေတာ္ၾကာပါျပီ။ ကၽြန္ေတာ့္ အေနနဲ႕ တစ္ပတ္ကို အနည္းဆံုး စာအုပ္ေလးငါးအုပ္ေတာ့ ဖတ္ျဖစ္ပါတယ္။ အခ်ိန္ျပႆနာ ေၾကာင့္ ျပန္မရွဲႏိုင္ခဲ့တာပါ။ ဒီလိုေနရာက ကိုမိုးဆတ္ရဲ႕ ဘေလာ့မွာ Booknotes ဆိုျပီး ပို႔စ္ေလးတစ္ခုတက္လာတာကို သတိထားမိလိုက္ပါတယ္။ သူလည္း စာအေတာ္ဖတ္တဲ့သူပါ။ သူေရးထားတဲ့ ပိုစ့္ကို ကၽြန္ေတာ္ သေဘာက်သြားပါတယ္။ ေတြ႕သမွ်လူေတြကို စာဖတ္ပါလား။ စာမွမဖတ္တာကိုးလို႕ ေျပာေနမယ့္အစား ကၽြန္ေတာ္တို႕ေတာ့ ဒီစာအုပ္ေတြဖတ္ျဖစ္ခဲ့တယ္။ ဒီစာအုပ္ေတြအေပၚ ဒီလိုျမင္တယ္။ ခင္ဗ်ားတို႕လည္း စိတ္၀င္စားရင္ ဖတ္ၾကည့္ပါလားဆိုတဲ့ က႑ေလးလုပ္ဖို႕ စဥ္းစားမိပါတယ္။ ဖတ္ေနသမွ် အားလံုးမဟုတ္ေတာင္ စိတ္ထဲေရာက္လာတဲ့ စာအုပ္ေတြ အေၾကာင္းေပါ့။ အျမည္းအေနနဲ႕ပဲ ေရးပါမယ္။ စိတ္ပါရင္ အရွည္ေရးပါမယ္။ အခုဒီပိုစ္မွာေတာ့ ကိုမိုးဆတ္တင္ထားတဲ့ Booknotes ဆိုတဲ့ ပိုစ့္က စာအုပ္သံုးအုပ္အေၾကာင္း အရင္တင္ေပးလိုက္ပါမယ္။ စာဖတ္ျခင္းျဖင့္ ေပ်ာ့္ေမြ႕သူမ်ား အဆာေျပႏိုင္ၾကပါေစ။
- ေတာေက်ာင္းဆရာ
ေဌးဦးေက်ာ္ `အနာဂတ္သမိုင္း´
(ပ-ႀကိမ္၊ ၂၀၀၅ဇြန္၊ မုံေရြး၊ ၇၀၀)
သိပၸံ ၀တၳဳေတြရဲ႕ အားသာခ်က္၂ခု အျဖစ္ ႀကိဳက္တဲ့ကိစၥကုိ ႀကိဳက္သလိုသေရာ္ႏိုင္တယ္။
(ေရာဘတ္ရွက္ကေလးရဲ႕ ၀တၳဳေတြကုိ သတိရမိတယ္) ထူးျခားတဲ့အေတြးကုိ ေဖာ္ျပႏုိင္တယ္လုိ႔ ဆုိထားပါတယ္။ ၀တၳဳေတြအားလုံးကုိ သိပၸံ ၀တၳဳေတြခ်ည္းပဲလုိ႔ေတာ့ သတ္မွတ္လုိ႔ မရေလာက္ပါဘူး ေခတ္ေဟာင္း ဇာတ္လမ္းတစ္ပုဒ္ဟာ စိတ္ပညာ၀တၳဳ ျဖစ္ၿပီး ေရႊဆည္းဆာဟာ အနာဂတၳႎ ၀တၳဳလုိ႔ပဲ သတ္မွတ္ရမွာပါ။ မုံေရြးအေနနဲ႔ သိပၸံေရာဂါ ထတာကုိ ခဏဖယ္ထားၿပီး တျခားက်ယ္ျပန္႔တဲ့ေခါင္းစဥ္တပ္ခဲ့ရင္ ဒီထက္ပုိက်ယ္ျပန္႔တဲ့ ပရိသတ္ဆီ ေရာက္မယ္ထင္ပါတယ္ (ကၽြန္ေတာ္ေတာင္ေက်ာ္အေပၚ စာေေပေလာက မုံေရြးစာအုပ္ျပပြဲမွာ ၂၀၀ ပုံထဲက ရလုိ႔ ဖတ္ျဖစ္တာပါ)
၀တၳဳတစ္ပုဒ္ျခင္းအေနနဲ႔ေတာ Chicken Soup for Soul လုိစာမ်ိဳး (ဘယ္သူေနသင့္သလဲ)နဲ႔ Sci-fi ဆရာႀကီးေတြျဖစ္တဲ့ ေရာဘတ္ရွက္ကေလးနဲ႔ အဆီေမာ့တုိ႔ရဲ႕ သေရာ္စာေကာင္း ၂ ပုဒ္လည္း ပါတာေတြ႕ရပါတယ္။
ဦးႏု`ငါးႏွစ္ရာသီ ဗမာၿပည္`(ဘေမာ္နဲ႔ေမာင္ႏု)
(တ-ႀကိမ္၊ ၂၀၁၀ ဇန္န၀ါရီ၊ ရတနာပုံ၊ ၂၀၀၀)
ဘေမာ္ႀကိဳမသိႏုိင္ခဲဲ့တာက ေနာက္ငါးႏွစ္ၾကာရင္ ေမာင္ႏု ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ျဖစ္မယ္ဆုိတာပဲ။ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ေတာင္မွ တကယ္လြတ္လပ္တဲ့ ျမန္မာႏုိင္ငံရဲ႕ ပထမဆုံး ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ၊ ဘေမာ္လုိ နာမည္ခံမဟုတ္ပဲ တကယ့္အာဏာရွင္ျဖစ္ခဲ့တယ္ ဘေမာ္ကေျပာတယ္ `ႏုိင္ငံေရးဆုိတာ အဖ်က္နဲ႔ ႀကီးပဲ ျပီးတာမဟုတ္ဘူး၊ အလုပ္ကရွိေသးတယ္၊ ကုိယ္တုိ႔တေတြဆုိတာလည္း ေနာက္ကုိ အၾကာႀကီးလုပ္ႏုိင္ေတာ့မယ္ မဟုတ္ဘူး၊ ေနာက္ဆုိရင္ ဗုိလ္ေအာင္ဆန္းတုိ႔၊ သခင္သန္းထြန္းတို႔၊ သခင္ႏုတုိ႔ပဲရွိေတာ့တယ္´ဆုိတဲ့စကား(စာ-၈၂)အရေတာ့ ဘေမာ္ရဲ႕ အနာဂတ္ ဗမာ့ႏုိင္ငံေရးvision က ေတာ္ေတာ္ေကာင္းတယ္လုိ႔ ဆုိရမယ္။
ပုိစိတ္၀င္စားဖုိ႔ေကာင္းတာက `အဲဒီေတာ့ အလုပ္သေဘာကုိ ခုထဲက စၿပီး အခြင့္ရတဲ့အခါ သင္ၾကစမ္းပါ၊ ကုိယ္ေကာင္းေကာင္း လက္ထပ္သင္ေပးစမ္းပါရေစ´ (စာ-၈၂)ဆုိတာပါပဲ ေမာင္ႏုက ဘေမာ္ရဲ႕ ကက္ဘိနက္ထဲမွာ ႏုိင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး (Secretary of State ဆုိတာႏုိင္ငံေရးမွာ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ၿပီးရင္ အျမင့္ဆုံးလုိ႔ ယူဆၾက)၀င္လုပ္ရင္း ဘာေတြသင္ျဖစ္၊ consciously or unconsciously observe လုပ္ျဖစ္ခဲ့သလဲ၊ ေနာင္အထြတ္အထိပ္ေရာက္တဲ့အခါ ဘာေတြမ်ား ျပန္ apply လုပ္ခဲ့ေလမလဲဲဆုိတာ စိတ္၀င္စားမိပါတယ္။
ဘေမာ္ရဲ႕ လူမႈဆက္ဆံေရး ပရိယာယ္ (စာ-၇၆)၊ ႏုိင္ငံေရးပရိယာယ္ (စာ-၁၇၅)ေတြသာမက ဘေမာ္ရဲ႕ စြတ္တရြက္ႏုိင္တာ (စာ-၁၂၃နဲ႔ စာ-၁၄၀)၊ လြယ္လြယ္နဲ႔ အေလွ်ာ႔မေပးတတ္တာေတြ ေလးစားသေဘာက်ေၾကာင္း ေမာင္ႏုရဲ႕ စာထဲမွာ ေပၚလြင္သလို သူ႕အေပၚ influence ျဖစ္ခဲဲ့မွာလည္း အေသအခ်ာပါပဲ။
Myanmar: Life After Nargis (Pavin Chachavalpongpun & Moe Thuza)
(First ed., 2009, ISEAS)
နာဂစ္အေသအေပ်ာက္စာရင္းနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ပြန္ဂ်ာကုိပဲ ကုိးကားထားတယ္ ေသ=၈၄၅၃၇ ၊ေပ်ာက္=၅၃၈၃၆ (Restoring Family Link တို႔ ၊ Tracing တို႔ လုပ္တဲ့ အင္ဂ်ီအိုေတြက ေပ်ာက္စာရင္းထဲက ဘယ္ေလာက္ေတာ့ ျပန္ေတြ႕ၿပီဆုိတာေလးေတာ့ စူးစမ္းသင့္ၾကတယ္ )
က်ပ္ဘီလီယံေပါင္း ၄၅၀၀ ပ်က္စီး ဆုံးရႈံး(damage & losses)တယ္လုိ႔ ၂၀၀၈ ေမ ၂၅ ဆီဒုိးနားမွာလုပ္တဲ့ Pledging Conference မွာ PM ေျပာတာကို ကိုးကားၿပီး ေဖာ္ျပထားတယ္ (damage ကရုပ္၀တၳဳပ်က္စီးသြားတာျဖစ္ၿပီး lossesက စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြ႕ ေလ်ာ့က်သြားတာလုိ႔ ရွင္းထားတယ္)
World Bank က ၁၉၈၀ တည္းက လုပ္လာတဲ့ Paddy I နဲ႕ II ပေရာဂ်က္ေတြ နာဂစ္ထဲပါသြားတယ္လို႔ ေဖာ္ျပထားတယ္။
တိရိစၧာန္ေကာင္ေရ ၂ သိန္းေသတယ္ (ရွိတဲ့ ကၽြဲတ၀က္နဲ႔ ႏြားေလးပုံတစ္ပုံ ေလွ်ာသြားတယ္) အမိုးအကာ ၅၇ရာႏႈန္းလုံး၀ပ်က္စီးတယ္ ဘာမွမျဖစ္တာ ၂ရာႏႈန္းပဲရွိတယ္ အိမ္ေထာင္စု ေလးသိန္းခြဲရဲ႕ အမိုးအကာကုိ ျပန္ျပင္ဖုိ႔လိုတယ္။
ပြန္ဂ်ာဆုိတဲ့ နာဂစ္စစ္တမ္းႀကီးလုပ္တာ ေဒၚလာတစ္သန္းကုန္တယ္ လူ ၃၀၀ ေက်ာ္သုံးတယ္ ၂၀၀၈ ဇြန္ ၅ကေန ၂၉ထိ ၾကာတယ္။
စာအုပ္မွာ အဓိက ေဖာ္ျပထားတာက GOM နဲ႔ အလွဴရွင္ေတြ၊ ကယ္ဆယ္ေရးအဖြဲ႕ေတြ (UN အပါအ၀င္) ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္္ (Coalition of Mercy လုိ႕သုံးထားတယ္) ႏုိင္ေအာင္ ၀င္ေလွာ္ေပးရတဲ့ အာဆီယံရဲ႕ အခန္းက႑ပဲ ၊ သူတို႔လည္း ေလွာ္သာေလွာ္တာ စစခ်င္း ေဒၚလာသြင္းခြင့္မရလုိ႔ ထုိင္းသံရုံးကေန ပုိက္ဆံေခ်းပီး အလုပ္စခဲ့ရတယ္ (စာ-၇၄-၇၅)
ယူအင္န္ဒီပီက ကယ္ဆယ္ေရးအခ်ိန္ကုိ ၂၀၀၉ဧၿပီထိ သတ္မွတ္ခဲ့ၿပီး ျပန္လည္ထူေထာင္ေရး ကာလကုိ ေလးႏွစ္သတ္မွတ္ခဲ့တယ္
နာဂစ္က အာဆီယံအတြက္ အက်ိဳးရွိခဲ့တယ္ စာအုပ္နိဂုံး(စာ-၁၀၆)မွာ Perfect Storm လုိ႔ေတာင္ ဆုိထားေသး နာဂစ္ေၾကာင့္ အာဆီယံဟာ Disaster Management နဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ လုပ္ႏုိင္ကုိင္ႏုိင္ရွိတယ္ဆုိတာ ျပႏုိင္ခဲ့တယ္ Coordinating Response နဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ အေတြ႕အႀကံဳအမ်ားႀကီးရတယ္ သူ႕ရဲ႕ AHA (ASEAN Humanitarian Assistance) ရုံးကုိလည္း အသက္၀င္ေအာင္ လုပ္ႏုိင္ခဲ့တယ္။
GOM အေနနဲ႔လည္း နာဂစ္မွာ အခြင့္အေရးေကာင္းေတြကုိ လက္လြတ္ခဲ့တယ္လုိ႔ ေ၀ဖန္ထားတယ္ (စာ-၈၁) သတင္းစာေတြမွာ မုန္တုိင္းၿပီးၿပီးခ်င္း နာဂစ္ေဒသေတြကုိ သြားးၿပီး လွဴဒါန္းမႈေတြ လုပ္ခ့ဲတဲ့ ျပည္သူေတြရဲ႕ အခန္းက႑ကုိ မေဖာ္ျပပဲထားခဲ့တာဟာ ျပည္သူေတြနဲ႔ ႏုိင္ငံတကာရဲ႕အျမင္မွာ ေတာ္တည့္မွန္ကန္စြာ သရုပ္ေဆာင္ျပႏုိင္မယ့္အခြင့္အေရးကုိ ဆုံးရႈံးခဲ့တာပဲလုိ႕ သုံးသပ္ထားတယ္။
ျပည္သူေတြအေနနဲ႔ GOM ဟာ ကယ္ဆဲေရးလုပ္ငန္းေတြကုိ mismanage လုပ္ေနတယ္လုိ႔ ထင္ျမင္ခံစားမိေစျခင္းျဖင့္ သူ႕ရဲ႕ legitimacy ကုိ ေတာက္ပေစမယ့္ အခြင့္အေရးကုိလည္း လက္လြတ္ခံခဲ့တယ္လုိ႔ ထပ္ၿပီး သုံးသပ္ထားတယ္။
- ကိုမိုးဆတ္ရဲ႕ ကမ္းယံ ဘေလာ့မွ ျပန္လည္ေဖာ္ျပသည္။








